تاریخ دویست ساله ایران

Daryoosh foroohar.docx

"یک اَخفَش و دوتا بُز"

در " لغت‌نامه دهخدا"، در مقابل اسم مُرَکّب " بُز اَخفَش" چنین نوشته شده است:

« بز اخفش اصطلاح است برای کسی که ندانسته به علامت تصدیق سر بجنباند. (دائرة‌المعارف فارسی) – کسی را گویند که مطلبی را نفمیده تصدیق کند. (فرهنگ فارسی دکتر معین) »

میگویند اخفش برای اینکه در هنگام تدریس هرگز مطلبی را فراموش نکند و در مقابل سئوالات شاگردانش، که بسیاری از آنان خود از علمای نحو بوده‌اند، در نماند، قبلاً، در خانۀ خود، به تنهائی، مطالب مورد تدریس را بارها و بارها تکرار میکرده تا جائی که نه تنها تمام آن مطالب بلکه حتی ترتیب کلمات هر درس هم در خاطرش نقش میبسته است.

            وی برای اینکه از اینهمه تکرار خسته نشود، تمرین‌های خود را با یک "بز"انجام میداده است. یعنی در زمانی که "بز" را در مقابل خود نگاه داشته بوده،  ریش او را میگرفته و کمی با پائین میکشیده و مطلب درسی را، ابتدا از روی نوشته و در دفعات بعد به تدریج از حفظ، برایش نقل میکرده و در پایان حالی که ریش بز را رها میساخته از بز میپرسیده است: آیا خوب فهمیدی؟

چون در این زمان  سر بز، به علت رها شدن ریش، به بالا میرفته، لذ اخفش این بالا رفتن سر را به عنوان پاسخ منفی از سوی بز تلقی مینموده و بار دیگر با گرفتن ریش بز و کشیدن آن به پائین، تدریس خود را تکرار میکرده است. این تکرار چند بار و تا زمانی اخفش مطلب مورد تدریس را به خوبی به حافظه میسپرده، ادامه داشته و در آن زمان اخفش پس از این سئوال از بزکه: آیا خوب فهمیدی؟ ریش بز را به علامت "آری" به پائین میکشیده و جلسۀ درس را تعطیل میکرده است.

شباهت داستان بز اخفش با دو نفر برنامه‌ساز

یک تلویزیون فارسی‌زبان در آمریکا

مقدمتاً برای جلوگیری از ایجاد سوءتفاهم باید توضیح دهم که اکثریّت قریب به اتفاق برنامه‌سازان رادیو-تلویزیون‌هائی که من و شما میشناسیم، برای ادارۀ برنامۀ خود از تخصص لازم برخوردارند ولی به مصداق " همه چیز را همگان دانند " در هر زمان که مسئلۀ جدیدی مطرح میشود و یا واقعه‌ای مهم اتفاق می‌افتد از افرادی که در آن مسئله و موضوع تخصص دارند، به عنوان مهمان، دعوت میکنند که در یک یا چند برنامه دانستنیهای خود را با بینندگان یا شنوندگانی که دارند در میان بگذارند و حتی ممکن است بعضی برنامه‌سازان از افراد متخصص یا مجرب و آگاه در رشته‌های مختلف دعوت کنند که، بطور دائم،  در روزها و ساعات معیّن در هفته یا ماه در برنامه‌های آنان شرکت نمایند. در هرحال این برنامه‌سازان مشمول تعریف " بز اَخفَش" نمیباشند.

اما در یک تلویزیون دونفر، که یکی مدیر آن و دیگری (تقریباً) نایب رئیس آن به شمار میروند

 بز اخفش

اینها